Nếu ai đó hỏi tôi nên làm gì khi đến đài phun nước Trevi lần đầu tiên, câu trả lời của tôi sẽ rất đơn giản: Hãy đến thật sớm, hoặc thật muộn!

Đừng chọn khoảng thời gian sáng muộn, giữa trưa, chiều khi hàng nghìn du khách chen kín quảng trường, ai cũng cố tìm cho mình một góc đẹp để chụp ảnh rồi lại vội vàng rời đi dưới cái nắng hè gay gắt.

Trevi xứng đáng với nhiều hơn thế!

Hãy đến vào lúc Roma còn đang ngái ngủ. Hãy đến khi những quán cà phê còn chưa mở cửa, mặt đá cẩm thạch vẫn còn ánh lên dưới nắng sớm và tiếng nước chảy vang rõ hơn cả tiếng bước chân. Hoặc hãy ghé vào một buổi tối, khi đèn vàng bắt đầu phủ lên những bức tượng nguy nga, còn thành phố thì chậm rãi hơn sau một ngày dài.

Hãy ngồi xuống vài phút. Không cần làm gì cả. Chỉ cần nhìn, chỉ cần lắng nghe. Có lẽ lúc ấy, bạn sẽ hiểu vì sao đài phun nước Trevi luôn nằm trong danh sách những nơi nhất định phải ghé khi đến Roma.

Lần đầu tiên đứng trước Trevi tôi đã bị choáng ngợp bởi cảm giác đứng trước một kiệt tác đồ sộ, cảm giác như đứng trước một sân khấu ngoài trời, nơi đá, nước và ánh sáng hòa vào nhau theo một cách rất đặc biệt. Thực sự là một kỳ quan!

Vị thần Oceano trung tâm đài phun nước

Ít ai biết rằng phía sau vẻ đẹp ấy là gần hai nghìn năm lịch sử. Trevi được xây dựng tại điểm cuối của Acqua Vergine, hệ thống dẫn nước do người La Mã xây dựng từ năm 19 trước Công nguyên. Đến thế kỷ XVIII, kiến trúc sư Nicola Salvi đã thiết kế đài phun nước mà chúng ta nhìn thấy ngày nay, và công trình được hoàn thành vào năm 1762 bởi Giuseppe Pannini.

Ở chính giữa là thần Oceano, vị thần của biển cả, đứng trên cỗ xe hình vỏ sò được kéo bởi hai con ngựa biển – một con mạnh mẽ, một con hiền hòa, như chính hai gương mặt của biển cả.

Có lẽ bạn cũng từng nghe truyền thuyết nổi tiếng nhất về Trevi: đứng quay lưng về phía đài phun nước, dùng tay phải ném đồng xu qua vai trái. Nếu đồng xu rơi xuống nước, một ngày nào đó bạn sẽ quay trở lại Roma.

Tôi không biết truyền thuyết ấy có thật hay không, nhưng tôi biết có rất nhiều người đã quay trở lại. Có người vì lời hứa, có người vì ký ức, có người đơn giản chỉ muốn gặp lại thành phố mà họ từng sống, từng yêu.

Điều thú vị là mỗi năm có khoảng 1,5 triệu euro tiền xu được ném xuống Trevi. Toàn bộ số tiền ấy đều được trao cho tổ chức từ thiện Caritas Roma để hỗ trợ những người gặp khó khăn. Nghĩ đến điều này, tôi luôn thấy câu chuyện về Trevi đẹp hơn, bởi mỗi điều ước nhỏ của một du khách lại vô tình mang đến hy vọng cho một ai đó vào lúc họ cần giúp đỡ nhất.

Cảnh nổi tiếng trong phim La Dolce Vita (1960) quay tại Trevi – Ảnh internet

Đài phun nước Trevi cũng đã đi vào lịch sử điện ảnh. Có lẽ không một người yêu điện ảnh Ý nào quên được cảnh Anita Ekberg bước xuống dòng nước trong bộ phim La Dolce Vita của Federico Fellini, rồi quay lại gọi:

"Marcello... come here!"

Trong vài phút ngắn ngủi ấy, Trevi không còn chỉ là một đài phun nước, nó trở thành một biểu tượng của điện ảnh.

Ngày nay, không ai còn được phép bước xuống dòng nước ấy nữa nhưng mỗi khi đứng trước Trevi, tôi vẫn luôn nhớ đến khoảnh khắc kinh điển ấy.

Tôi từng sống ở Roma một thời gian, từng tới đây rất nhiều lần. Có khi ban ngày, có khi buổi tối đi dạo với bạn bè. Và cả những lần nhiều năm sau quay trở lại thành phố này, tôi vẫn luôn dành thời gian để đến đây, không phải để ném thêm một đồng xu, cũng không phải để chụp thêm một bức ảnh, mà chỉ để đứng yên vài phút, nhìn dòng nước vẫn chảy như ngày nào, ngắm những gương mặt đầy háo hức của những người lần đầu tiên đặt chân đến Rome.

Và tôi nhận ra, có những nơi không cần thay đổi vẫn khiến người ta xúc động. Có lẽ vì thế mà tôi chưa bao giờ nghĩ đài phun nước Trevi nổi tiếng chỉ vì truyền thuyết về đồng xu, Trevi nổi tiếng bởi nó khiến mỗi người tìm thấy một điều gì đó thiêng liêng của riêng mình.

Với người này, Trevi là một lời hẹn. Với người khác, đó là một ước mơ. Còn với tôi, đài phun nước Trevi luôn nhắc rằng có những thành phố mình từng sống, có những con đường đã đi qua nhiều lần và có những ký ức sẽ không bao giờ cũ.

Mỗi lần trở lại, tôi vẫn thấy mình thật nhỏ bé trước dòng chảy của lịch sử. Chỉ có chúng ta thay đổi theo năm tháng, còn đài phun nước Trevi vẫn ở đó, dòng nước tươi mát vẫn chảy lặng lẽ chờ những cuộc gặp gỡ và những hành trình quay về.